27 Ekim tarihinde gerçekleştirilen seçimlerin ardından Başbakan Binyamin Netanyahu’nun parlamentodaki çoğunluğunu kaybetmesi, Yahudi ve Arapların birlikte bir hükümet kurma olasılığını gündeme getirdi. Netanyahu’ya muhalefet eden partilerin toplam sandalye sayısı 67’ye ulaşırken, Tel Aviv, Kudüs ve Hayfa’da yüzlerce kişi sokağa döküldü. Göstericiler, muhalefetten Arap partileriyle uzlaşarak Netanyahu’nun görevine son verecek yeni bir hükümetin kurulmasını talep etti.
28 Ekim akşamı yapılan gösterilerde protestocular, seçim sonuçlarının hükümete değişim için yeterli çoğunluğu sağladığını dile getirdi. “Kazandık. 67 sandalyemiz var. Seçmen iradesini hayata geçirin ve derhal bir Yahudi-Arap hükümeti kurun” sloganıyla yürüyen göstericiler, Arap milletvekillerinin hükümet kurma çabalarından dışlanmasına karşı çıktı.
ÜÇ KENTTE NETANYAHU KARŞITI GÖSTERİLER
Tel Aviv’deki Mesila Parkı, Kudüs’teki Paris Meydanı ve Hayfa’daki UNESCO Meydanı’nda düzenlenen eylemlere yaklaşık 300 kişi katıldı.
Göstericiler, “Yahudi-Arap hükümetine evet” ve “Herkes için özgürlük” gibi sloganlar attı. Tel Aviv’deki yürüyüşteki bazı protestocular oturma eylemi gerçekleştirdi. Polis, yolu kapatan göstericilere müdahale ederek bir kısmını bölgeden çıkardı.
Protestoların ortak isteği, Netanyahu karşısında oluşan parlamenter çoğunluğun Arap partileri ile işbirliği yapılarak hükümete dönüştürülmesiydi.
Yahudi ve Arap vatandaşların birlikte hareket ettiği “Birlikte Duruyoruz” (Standing Together) girişimi de siyasi parti liderlerine yönelik imza kampanyası başlattı.
Kampanya kapsamında Gadi Eisenkot, Naftali Bennett, Yusuf Cebarin, Yair Lapid, Yair Golan, Mansur Abbas ve Avigdor Liberman’a seslenerek Yahudi-Arap ortak hükümeti kurulması çağrısında bulundu.
Kampanyada Arap vatandaşların oylarının Yahudi vatandaşların oylarıyla eşit olması gerektiği vurgulandı.
NETANYAHU’NUN 53 SANDALYESİNE KARŞI 67 SANDALYE
İsrail Merkez Seçim Komisyonunun 29 Ekim sabahına kadar açıkladığı kısmi verilere göre Netanyahu’nun Likud liderliğindeki sağcı ve aşırı sağcı partilerden oluşan bloku 53 sandalye ile sınırlı kaldı.
Gadi Eisenkot’un liderlik yaptığı muhalefet bloğunun 48 sandalye kazanması beklenirken, Arap partileri ise 19 sandalye elde etmesi öngörülüyor.
120 sandalyeden oluşan İsrail parlamentosunda hükümet kurmak için gereken çoğunluk ise 61 milletvekilidir. Bu bağlamda Netanyahu karşıtı partilerin toplamda 67 sandalyeye ulaşmış olduğu görülüyor.
Arap partilerinin sandalye sayısının 10’dan 19’a yükselmesi tarihi bir artış olarak değerlendiriliyor. Seçimlere katılımın arttığı Arap toplumunda Netanyahu ve aşırı sağcı koalisyon ortaklarına yönelik tepkilerin oy sonuçlarına yansıdığı ifade ediliyor.
ARAP PARTİLERİNDEN ORTAK HÜKÜMETE YEŞİL IŞIK
Birleşik Liste Başkanı Yusuf Cebarin, seçim sonuçlarının ardından Netanyahu hükümetinin sona erdirilmesi için siyasi işbirliğine hazır olduklarını bildirdi.
Cebarin, yeni bir hükümetin kurulmasına katkıda bulunabileceklerini fakat Gazze ve Lübnan konusundaki görüş ayrılıkları nedeniyle Eisenkot liderliğindeki yönetime doğrudan katılmayı düşünmediklerini belirtti.
Birleşik Liste milletvekili Ahmed Tibi de muhalefetin oluşturacağı azınlık hükümetine dışarıdan destek sağlayabileceklerini ifade etti.
Tibi, hükümete katılmak veya bakanlık almak istemediklerini; ancak Arap toplumundaki suç ve şiddet olaylarıyla mücadele edilmesi ile Bedevi yerleşimlerindeki ev yıkımlarının durdurulması gibi taleplerinin olduğunu dile getirdi.
Ra’am lideri Mansur Abbas ise farklı bir tutum sergileyerek uygun koşullar altında Eisenkot liderliğinde kurulacak yönetime dahil olmaya istekli olduğunu açıkladı.
MUHALEFETTE ARAP PARTİLERİ AYRILIĞI
Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, Netanyahu’nun görevden ayrılması için Arap partileriyle işbirliği yapılmasını açıkça savundu.
Golan, seçim sonuçlarını değerlendirdiği açıklamasında Netanyahu’nun Yahudi ve Arap vatandaşların oylarını eşit görmeyen yaklaşımını eleştirdi.
Muhalefetin korkularını geride bırakması gerektiğini savunan Golan, Arap vatandaşların da dahil olduğu herkes için hizmet edecek bir yönetimin kurulabileceğini ifade etti.
Ancak Naftali Bennett ve Avigdor Liberman ise Arap partilerinin desteğine dayanan bir yönetime karşı çıkıyorlar. Muhalefetin en büyük partisinin lideri Eisenkot da seçim sürecinde Arap partileriyle koalisyon kurmayacağını belirtmişti.
Eisenkot’un yeni yönetimin İsrail’i Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanıyan partilerden oluşması gerektiğini savunduğu aktarılıyor.
Bunun sonucunda Netanyahu’ya karşı olan partilerin parlamentoda çoğunluğa ulaşabilecekken nasıl bir yapı oluşturulacağı konusunda anlaşmazlık yaşadıkları bildiriliyor.
İSRAİL’DE DEMOKRASİ TARTIŞMASI
Koalisyon tartışmaları sırasında İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 21’ini oluşturan Arap vatandaşların siyasi temsili konusu yeniden gündeme geldi.
Sosyal medyada yapılan yorumlarda seçim öncesinde verilen “Arap partileriyle hükümet kurmama” taahhütlerinin demokratik temsil açısından ne anlama geldiği sorgulanıyor.
Kullanıcılar arasında yapılan tartışmalarda demokraside nüfusun yaklaşık yüzde 20’sinin siyasi sesini yok saymanın kabul edilemez olduğuna dikkat çekiliyor. Ayrıca aralarında Arabaların yer almadığı bir yönetim vaadinin seçmenlerin temsilini dışlamak adına gerekçe olarak kullanılmaması gerektiği ifade ediliyor.
Siyasi partilerin belirli gruplarla koalisyon kurmayı reddetmesi parlamenter siyasetin doğal bir parçasıdır. Ancak Netanyahu destekçilerinin Arap milletvekillerinin oylarını siyasi açıdan gayrimeşru olarak göstermesi demokratik temsili sorgulatmaktadır.
İsrail Demokrasi Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen araştırmalar toplumsal ayrışmayı gözler önüne seriyor.
Araştırmaya göre Yahudi seçmenlerin büyük kısmı Arap partilerinin yönetime katılmasına ya da dışarıdan destek vermesine karşı çıkarken; Arap seçmenlerin yaklaşık üçte ikisi ise kendi partilerinin bu tür roller üstlenmesini istiyorlar.
NETANYAHU ARAP PARTİLERİNİ SUÇLADI.
< Koalisyon müzakereleri sürerken Likud Partisi’nde yer alan Netanyahu’nun ekibi; seçimlerdeki usulsüzlük iddialarını gündeme getirdi.
.. Likud’un açıklamalarına göre; özellikle Arabaların yoğun yaşadığı bölgelerde oy kullanımı esnasında rüşvet alma, tehdit etme ve sahteciliğin yaşandığı iddia edilmiştir.
. Bunun üzerine güvenlik kurumlarından söz konusu iddiaların araştırılması talep edilmiştir.
. Ancak İsrail polisinden gelen açıklamada; bu iddialara dair herhangi bir somut bulgu veya istihbarat bilgisinin mevcut olmadığı belirtilmiştir.
< Birleşik Liste de; yüksek düzeydeki Arabaların katılımının Netanyahu’nun Meclis’te çoğunluğu elde etmesini engellediğini belirtmiştir.
Arabaların temsilcileri; seçim sonuçlarının hükûmetin değiştirilmesi amacıyla değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir.
DURUM DEĞERLENDİRME: MECLIS BAŞKANINI DEĞİŞTİRME ADIMI ATILABİLİR..
< Muhalefet grupları; koalisyon görüşmelerine başlamadan önce Amir Ohana’yı değiştirme olasılığını da masaya yatırmaktadırlar.
< 
.. İsrail medyasındaki haberlere göre Eisenkot ile Bennett ve Liberman’ın ekipleri arasında bu konu üzerinde görüşmeler yapılmaya başlanmıştır.
< Eğer Kasım ayının onuncusunda yeni parlamento faaliyete geçerse; Ohana’nın yerine muhalefetten biri seçilebilir.
< Bu adım için de mutlaka Arabaların desteği gerekecektir ki böylelikle ortak hükûmet kurulmadan önce sınırlı düzeyde parlamentar işbirliği sağlanabilir.
< Meclis başkanlığının muhalefete geçişi; yasama gündeminin şekillendirilmesi ve Netanayhu hükûmetinin politikalarının denetlenebilmesi bakımından oldukça önemli olacaktır.
NEDEN NETANYAHU’NUN GELECEĞİNİN BELİRLEYEN UNSURLARDAN BİR TANESI KOALİSYON GÖRÜŞMELERİDİR...
< Her ne kadar Netnayhu’nun bloku gerekli olan 61 sandalyeye ulaşamasa da yeni hükûmet kurulana kadar görevine devam edebilir.
< Kesin seçim verilerine ilişkin detayların Kasım ayının dördünde açıklanması bekleniyor. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un da bu sonuçların resmi hale gelmesinden sonra siyasi parti yetkilileri ile görüşerek hükûmeti kurma görevini üstleneceği öngörülmektedir
Eğer Eisenkot’un önderliğindeki muhalefet gücü ;Arabi gruplarla anlaşamazsa geniş çaplı koalisyona gitmek veya yeniden seçim yapmak gibi alternatifler ortaya çıkacaktır.(). Herzog’un bu bağlamda siyasi liderlere yeni oylamadan kaçınmaları çağrısında bulunduğu bilgisine ulaşıldı.
